وب سایت ولایت دایکندی

تازه ها: .
يكشنبه, ٠٦ حمل ١٣٩٦

درباره ما

سه شنبه, ٠٢ ميزان ١٣٩٢
نوشته شده توسط مدیر وب سایت

ولایت دایکندی در یک نگاه

در ابتدا لازم است که با کلمه و یا واژه "دایکندی" آشنا شویم. دایکندی  متشکل از دو جزء دای و کندی است؛ دای به شکل داهیو(Dahyo) در اوستا به معنای کشور و سرزمین و به همین معنا به گونه داسیو(Dasyu) در سانسکریت آمده است.  مردمان آن آریایی نژاد و کوچی بوده اند و نیز در کتیبه داریوش اول که از کانال سوییز کشف شده است داهیو(Dahyo)  به معنای اقلیم، سرزمین و ولایت به کار رفته است.  به قول هم یوئه چی ها (کوشاینان بزرگ) در حدود سده اول قبل از میلاد جنوب جیحون را بنام "داهیه" تصرف کردند بنا بر این مرزهای جنوب ولایت آنها  "داهیه" نامیده شده است .

بر اساس نظر برخی از دانشمندان به ویژه بیلو محقق انگلیسی، کلمات دای یا داهی نام قبیله ای بوده است که در آغاز سال های میلادی با سکاهای ماوراء النهر به جنوب آمو دریا آمده اند. هم چنین گریستن سن در جای دیگر گفته است: به هرحال داهیه ، داهی ، دای و تای را در فرهنگ ادبیات اکثر مردمان می توان یافت این واژه هم معنای ناحیه بزرگ اقلیم، قوم، قبیله، مردم و هم به مفهوم تنها "بزرگ، به کار برده شده است. در ترکیب بحیث پیشایند به مفهوم نسبت یا صفت یا دای کلو( شهر+ بزرگ) = موصوف + صفت نیز به کار برده شده است.

دای کلو (بزرگ + شهر) = صفت + موصوف همین واژه های دای، دی ، تای به صورت پیشایند یا پسایند گاهی جدا در نام های اشخاص اقوام ترک و مغل در تاریخ سری مغولان، جامع التواریخ ، جهان گشا، ذبده التواریخ و بیهقی به وفور دیده می شود. به حیث نمونه دای چربی و چربی از القاب نجابت و افتخار چیتایی، سرتاقتای، چقیرتای، ماقوتای، جورجاتای، تای تیمور(تیمور به معنای آهن) قوریلتای (جرگه بزرگ) طولا دای، چقتای، چوچمتای، قلختای آمده است. که امروزه در لهجه هزارگی دی به معنای زیاد است و بسته یکجای و خرمن را میرساند. مثلا  دی کاه (خره یا خرمن کاه)، دی خاشه (خره هیزم)، دی گندم (خره یا خرمن گندم) و دی کدو (دی کردن به معنای انباشتن).

رشید الدین صاحب جوامع التواریخ کاربرد واژه "دای" یا "دی" در اسمای امکنه را به حیث پیشایند و پسایند تصریح کرده است. چنانچه گویند: "قوبلای قا"  در"1214- 1297" میلادی در کنار خان بالیغ شهری بنا کرد بنام دای دو مردم ننکیاس در چین بت خانه خاص خان را "دایمیاو" می گفتند و نیز در نواحی چین شهری بود به نام دای کیو یعنی کشور بزرگ.

با توجه به مطالب فوق کلمه دایکندی به معنای ناحیه یا قبیله کندی است. البته جزء دوم یعنی کندی به معنای عظیم ، بی ترس و بیم افاده شده است این موضوع را حاج زین العابدین شیروانی در دبستان السیاحه به نقل از جامع التواریخ نیز ارائه کرده است هم چنین در برهان قاطع ص939 کند و کندا به ضم اول گذشته از معانی مختلف به مفهوم شجاع و دلیر هم آمده است. بدین گونه دایکندی متشکل است از  دای به معنای قبیله یا سرزمین و کندی به معنای شجاعت و دل آوری و مجموعاً معنای آن قبیله دلاوران یا سرزمین دلیران می باشد که هم ردیف این کلمات در دیگر نقاط هزاره رفته به طور جات نیز بکاربرده شده است. به عنوان مثال دای چوپو (دای چوپان) یا ناحیه چوپان و یا قبیله چوپان. دای دهقان، دای میرداد، دای فولاد، دای زنگی و غیره . . .

دایکندی : قبیله ها و سرزمین های زیادی بوده که در طول سالیان متمادی به طور ملوک الطوایفی اداره می شده است. این سرزمین در سال های آخر قرن نوزده و وایل قرن بیستم توسط عبدالرحمن خان سرکوب و تحت کنترول حکومت مرکزی کابل قرار گرفت. در سال 1345 که تأسیس ولایات در افغانستان ایجاد شد دایکندی به عنوان یک ولسوالی به مرکزیت خدیر در  واحدهای اداری کشور ایجاد شد. ولسوالی دایکندی قدیم و  ولسوالی شهرستان به مرکزیت القان و ولسوالی کجران بر اساس تقسیمات اداری گذشته در قالب ولایت ارزگان قرار داشتند که این سه تا ولسوالی امروزه ولایت دایکندی را تشکیل می دهند.

و در سال 1382 به اساس پیشنهاد شماره (2263) مورخ 6/5/1382 وزارت محترم امور داخله و فرمان شماره (14) جلالتمآب حامد کرزی رئیس دولت انتقالی اسلامی افغانستان بحیث ولایت به مرکزیت "نیلی" و 9 واحد اداری منظور شد. این ولایت به تاریخ 4 سرطان 1383 به دست حامد کرزی رییس دولت انتقالی آن زمان افغانستان افتتاح گردید. این وثیقه ملی هدیه ماندگار برای ملت شریف دایکندی بوده است. ولایت یکی از ولایت های کوهستانی بوده که در مرکز افغانستان موقعیت دارد و از لحاظ تقسیمات اداری به 8 واحد اداری ولسوالی تقسیم بندی گردیده است که به نام های ذیل یاد می شوند:

  1. مرکز ولایت(نیلی)
  2. ولسوالی میرامور
  3. ولسوالی شهرستان
  4. ولسوالی اشترلی
  5. ولسوالی خدیر
  6. ولسوالی کیتی
  7. ولسوالی کجران
  8. ولسوالی سنگتخت

ولایت دایکندی بنا به آمار احصائیه مرکزی دارای 2085 قریه بوده و مرکز ولایت نیز شهر نیلی است . این ولایت  17501.4km2 مساحت دارد که این مساحت 2.68% کل مساحت افغانستان را تشکیل می دهد که در هر کیلو متر مربع 24 نفر سکونت دارند. به لحاظ مشترکات مرزی از طرف شرق به ولایت غزنی، از جنوب با ولایت ارزگان، از جنوب غرب با ولایت هلمند، از طرف جنوب غرب و شمال با ولایت غور و از طرف شمال شرق با ولایت بامیان مرز مشترک داشته و در مدار عرض البلد 255500 قرار داشته و 2400 متر از سطح بحر ارتفاع دارد.

بخش اعظم این ولایت  کوهستانی (96%) بوده و متباقی آن هموار و نیمه هموار می باشد. از لحاظ اقلیمی دایکندی دارای آب و هوای متنوع است  که در زمستان دارای هوای سرد همراه با برف و بارندگی های سنگین و برعکس در تابستان دارای هوای گرم و خشک می باشد. در طول سال تقریباً به نصف سال یعنی شش ماه راه های مواصلاتی آن مسدود می باشد. این ولایت 480 کیلومتر از مرکز فاصله داشته و اکثر راه ها کوهستانی و برف گیر است که خود تأثیر نامطلوب بر وضعیت عمومی مردم این ولایت وارد نموده است.

تعداد نفوس ولایت دایکندی

آمار گیری نفوس در کل در سطح افغانستان به اساس تخمین بوده که تا حال کدام آمار گیری دقیق در سطح کشور عملی نگردیده است ولی در مجموع این آمار تا حدی به واقعیت نزدیک است. اما در ولایت دایکندی بر اساس آمارهایی که از مراجع مختلف به دست آمده تفاوت ها فاحش بوده که این خود بیانگر عدم مطالعه دقیق از دموگرافی در این ولایت بوده که ارقام به دست آمده از مراجع مختلف قرار ذیل است:

  1. سروی احصائیه مرکزی در سال 1391 به تعداد 438500 نفر تخمین گردیده .
  2. آمار منطقوی بزرگان، علماء و اعضای شورای ولایتی 650000 نفر تخمین گردیده است.

بر اساس سروی مؤسسه آکسفام 700000 نفر نفوس در ولایت ثبت گردیده است.

  1. بر اساس سروی دفتر (UNFPA) ، ( 477544 )  نفر می باشد .
  2. دموگرافی که درسال 1391 پنجاه فیصد سروی آمارگیری شده که تا به حال مورد تأید قرار نگرفته که از همه آمار های متذکره دقیق تر نیز می باشد نفوس ولایت را  بین 680000 الی 700000 نفر برآورده کرده است.

مراکز تعلیمی  و تحصیلی دولتی در دایکندی

  1. درتمام ساحات ولایت 373 مکتب ابتدائیه ، متوسطه و لیسه موجود است که در این مکاتب در حدود 170 هزار متعلم تحت آموزش قرار دارند.
  2. دارالعلوم در مرکز ولایت یک باب.
  3. تربیه معلم هفت باب.
  4. مدرسه دینی پنج باب.
  5. لیسه مسلکی زراعت دو باب.
  6. انستیتوت زراعت یک باب.
  7. انستیتوت اداره و منجمنت یک باب.

مراکز تعلیمی و تحصیلی خصوصی در دایکندی :

  1. انستیتوت علوم صحی باران در بخش های ( نرسنگی، قابلگی و فارمسی) فعالیت می کند .
  2. لیسه خصوصی دیانت یک باب.
  3. مؤسسه تحصیلات عالی ناصرخسرو رشته های حقوق و علوم سیاسی، انجینیری سیول، تعلیم و تربیه، اقتصاد و  فقه و حقوق.

در بخش معادن

دایکندی یک ولایت کوهستانی و سرشار از معادن می باشد که به اثر عدم توجه دولت مرکزی معادن آن تا به حال سروی نگردیده و تا کنون هیچگونه فعالیت واستخراج صورت نگرفته است درحالیکه معدن مس ولسوالی اشترلی دومین معدن بزرگ در افغانستان بعد از مس عینک شمرده شده است.

در بخش پروژه های اقتصادی و زیربنایی

این ولایت فاقد پروژه های اقتصادی بوده که تاحال یک متر سرک پخته و درجه اول هم ندارد. در مرکز ولایت چند باب تعمیر اداری ریاست های دولتی و تعمیر ولایت از دست آورد های چندین ساله دولت می باشد.

اشتراک با دوستان: اين صفحه را با دوستان خود از طريق ويب سايت هاي شبکه هاي اجتماعي به اشتراک بگذاريد!


تمام حقوق مادی و معنوی اين سايت برای ولایت دایکندی محفوظ می باشد.
نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است.
طراحی و دیزاین توسط ممتاز هاست